Wat doet een compliance manager in organisaties?

Organisaties krijgen te maken met steeds meer wetten, normen en contracteisen. NIS2, de AVG, de BIO en ISO 27001 stellen elk eigen eisen aan processen en bewijsvoering. Vaak is niet duidelijk wie het overzicht daarvan bewaakt. Die taak ligt bij de compliance manager, ook als de functie een andere naam heeft. Hieronder leest u wat die rol inhoudt, waar de grenzen liggen en wanneer een organisatie er een nodig heeft.

In het kort

✓Een compliance manager zorgt dat een organisatie aantoonbaar voldoet aan wet- en regelgeving, beleid en klantafspraken.
✓Naleven en aantonen zijn verschillend: de maatregel moet werken en de registratie moet kloppen.
✓De rol verschilt van CISO, functionaris gegevensbescherming en interne auditor.
✓Knelpunten zijn mandaat, de kwaliteit van gegevens en compliance als jaarlijkse exercitie.
✓Of u een eigen compliance manager nodig hebt, hangt af van sector, omvang en het aantal kaders.

De kerntaak: naleven en aantonen

Een compliance manager zorgt dat een organisatie aantoonbaar voldoet aan wet- en regelgeving, intern beleid en afspraken met klanten. Het gaat dus niet alleen om wetten. Ook contractuele eisen en normen zoals ISO 27001 vallen eronder. De compliance manager vertaalt die eisen naar maatregelen die teams kunnen uitvoeren.

Daarbij is het verschil tussen naleven en aantonen belangrijk. Een organisatie kan haar zaken op orde hebben en toch een audit niet doorstaan, omdat het bewijs ontbreekt. De compliance manager let daarom op twee dingen. De maatregel moet werken en de registratie moet kloppen.

Een voorbeeld is NIS2. Die richtlijn verplicht organisaties in bepaalde sectoren tot risicobeheersing en het melden van incidenten. De compliance manager bepaalt eerst welke verplichtingen voor de organisatie gelden. Daarna legt hij of zij vast wie verantwoordelijk is, welke procedure bestaat en waar het bewijs staat.

“

Een organisatie kan haar zaken op orde hebben en toch een audit niet doorstaan, omdat het bewijs ontbreekt.

Wat een compliance manager dagelijks doet

De werkzaamheden verschillen per organisatie, maar een aantal taken komt vrijwel overal terug. Het werk is een mix van analyse, afstemming en bewaking. Het is dus minder technisch dan veel mensen denken. De belangrijkste taken zijn:

✓het opstellen en bijhouden van een normenkader, waarin staat welke eisen gelden;
✓het uitvoeren van risicoanalyses en het vastleggen van de maatregelen;
✓het controleren of afspraken in de praktijk worden nageleefd;
✓het geven van voorlichting of training aan medewerkers;
✓het rapporteren aan directie of bestuur over de stand van zaken;
✓het aanspreekpunt zijn voor auditors en toezichthouders.

Veel van het bewijs komt uit processen die al lopen. Denk aan incidentregistratie, wijzigingsbeheer en toegangsverlening in ITSM-software. De compliance manager bouwt die processen meestal niet zelf, maar beoordeelt of ze aansluiten op de eisen.

i

Kwartaalcontrole op toegangsrechten

Een praktisch voorbeeld is een kwartaalcontrole op toegangsrechten. De compliance manager vraagt de IT-afdeling om een overzicht van accounts met beheerrechten. Daarna controleert hij of zij of elk account een eigenaar en een reden heeft. Afwijkingen worden vastgelegd en opgevolgd tot ze zijn opgelost.

Verschil met CISO, DPO en interne auditor

De rol wordt vaak verward met aanverwante functies. Die overlappen deels, maar hebben een ander zwaartepunt. In grote organisaties zijn het aparte functies. In kleinere organisaties combineert één persoon er soms meerdere.

RolHoofdfocusVoorbeeld van een taak
Compliance managerNaleving van alle toepasselijke kadersNormenkader bijhouden en audits coördineren
CISOInformatiebeveiliging en cyberrisico’sBeveiligingsmaatregelen bepalen en bewaken
Functionaris gegevensbeschermingPrivacy en de AVGToezien op de verwerking van persoonsgegevens
Interne auditorOnafhankelijke toetsingBeoordelen of maatregelen echt werken
!

Combineren van rollen is riskant

Het onderscheid met de auditor is belangrijk. De compliance manager helpt de organisatie om aan de eisen te voldoen. De interne auditor toetst achteraf, onafhankelijk van die inrichting. Wie beide rollen combineert, toetst in feite zijn eigen werk.

Ook de functionaris gegevensbescherming heeft een eigen positie. Die moet onafhankelijk kunnen opereren en valt daarom meestal niet onder de compliance manager. Of een organisatie rollen samenvoegt, hangt af van omvang, sector en de kaders waarmee zij te maken heeft.

Waar het in de praktijk misgaat

De rol heeft ook nadelen en knelpunten. Het eerste knelpunt is mandaat. Een compliance manager kan afwijkingen signaleren, maar lost ze zelden zelf op. Zonder steun van directie blijven bevindingen liggen bij teams die andere prioriteiten hebben.

Het tweede knelpunt is de kwaliteit van gegevens. Veel compliance managers verzamelen bewijs handmatig in spreadsheets. Dat kost tijd en de gegevens zijn snel verouderd. Een audit wordt dan een zoektocht naar documenten in plaats van een controle van maatregelen.

✓

Minder opvragen bij teams

Een actuele CMDB neemt een deel van dat probleem weg. Ze toont welke assets er zijn, wie de eigenaar is en welke afhankelijkheden bestaan. De compliance manager hoeft die informatie dan niet bij elk team op te vragen.

Het derde knelpunt is dat compliance wordt behandeld als jaarlijkse exercitie. Wie alleen voor de audit het dossier bijwerkt, ziet afwijkingen te laat. Continu bijhouden vraagt meer discipline, maar maakt de audit voorspelbaarder. De rol werkt het best als terugkerend proces met vaste controlemomenten.

Wanneer heeft een organisatie een compliance manager nodig?

Dat hangt ervan af. Er is geen vaste grens in aantal medewerkers waarboven een eigen compliance manager verplicht is. De volgende factoren spelen mee:

Het aantal kaders waaraan de organisatie moet voldoen. De sector, omdat financiële instellingen en zorgorganisaties zwaarder worden gereguleerd. Eisen van klanten, bijvoorbeeld een ISO 27001-certificaat in aanbestedingen. De mate waarin bestuurders persoonlijk verantwoordelijk zijn, zoals onder NIS2.

Een Managed Service Provider met enkele klanten die ISO 27001 eisen, kan de taak vaak beleggen bij een kwaliteits- of securitymanager. Verandert dat naar tientallen klanten met uiteenlopende eisen, dan loopt de werkdruk snel op. Dan is een aparte functie of externe inhuur logischer.

Ook de kosten hangen af van de situatie. Een vaste medewerker kost salaris en opleiding. Een externe specialist kost een uurtarief, maar levert alleen tijdelijk kennis. Welke keuze het beste past, hangt af van hoe vaak de eisen veranderen en hoeveel kennis u zelf wilt opbouwen.

Hoe tooling de compliance manager ondersteunt

Een compliance manager is afhankelijk van betrouwbare gegevens uit de IT-omgeving. Verspreide informatie in losse tools maakt het werk zwaar en foutgevoelig. Een geïntegreerd platform voorkomt dat bewijs steeds opnieuw moet worden samengesteld.

Gensys verbindt servicedesk, monitoring en CMDB in één platform. Een ticket toont direct de bijbehorende SLA, het contract, de asset, de monitoringmelding en de contactpersoon. Voor het aantonen van naleving biedt Gensys een compliance dashboard dat aansluit op kaders als NIS2, BIO en ISO 27001.

Het platform sluit aan op bestaande ITSM-oplossingen, monitoring- en discoverytools via standaard integraties en API’s. Uw huidige processen blijven intact. Voor de compliance manager betekent dat minder handmatig verzamelen en meer tijd voor beoordelen en bijsturen.

Een rol die structuur geeft aan naleving

Een compliance manager bewaakt dat regels worden nageleefd en dat dit aantoonbaar is. De rol verschilt van die van de CISO, de functionaris gegevensbescherming en de interne auditor. Of u er een fulltime medewerker voor nodig hebt, hangt af van sector, omvang en het aantal kaders.

Gensys levert software voor IT-beheer en compliance, inclusief technisch en functioneel beheer vanuit Nederland en 24/7 support voor kritieke situaties. Neem contact op om te bespreken hoe uw organisatie naleving beter kan onderbouwen en voorspelbaarder kan maken.

Vragen over compliance en naleving?

Bespreek met Gensys hoe uw organisatie naleving beter kan onderbouwen en voorspelbaarder kan maken.

Neem contact op →

Veelgestelde vragen over wat doet een compliance manager in organisaties

Welke opleiding heeft een compliance manager nodig?+

Er is geen vaste opleiding. Veel compliance managers hebben een achtergrond in recht, bedrijfskunde, risicomanagement of IT. Belangrijker is kennis van de kaders die voor de organisatie gelden, zoals NIS2, de AVG of ISO 27001. Daarnaast zijn communicatieve vaardigheden nodig, omdat de rol draait om afstemming met teams en bestuur.

Is een compliance manager wettelijk verplicht?+

In de meeste organisaties niet. Wel gelden voor sommige sectoren, zoals de financiële sector, eisen aan een onafhankelijke compliancefunctie. Onder NIS2 zijn bestuurders verantwoordelijk voor risicobeheersing, maar de richtlijn schrijft geen specifieke functietitel voor. Een functionaris gegevensbescherming is in bepaalde gevallen wel verplicht onder de AVG.

Wat kost een compliance manager?+

Dat hangt af van ervaring, sector en organisatieomvang. Bij een vaste aanstelling betaalt u salaris en opleidingskosten. Bij externe inhuur betaalt u een uurtarief voor de duur van de opdracht. Vergelijk daarom niet alleen de kosten, maar ook hoe vaak uw kaders veranderen en hoeveel kennis u binnen de organisatie wilt houden.